۴
فیوز مینیاتوری یا MCB یکی از آن قطعات کوچکی است که اگر نبود، نصف خانهها تا حالا بوی سیم سوخته میدادند. کارش ساده اما حیاتی است: وقتی جریان برق از حد مجاز بالاتر برود، برق را قطع میکند تا سیمکشی، وسایل و حتی خودِ خانه آسیب نبیند.
فیوز مینیاتوری دقیقاً چیست؟
فیوز مینیاتوری یک کلید حفاظتی خودکار است که در تابلو برق نصب میشود. برخلاف فیوزهای قدیمی که میسوختند و باید تعویض میشدند، این یکی میپرد (قطع میکند) و بعد از رفع مشکل دوباره میشود آن را وصل کرد.
داخلش دو مکانیسم هوشمند دارد:
- حرارتی: برای اضافهبار طولانیمدت
- مغناطیسی: برای اتصال کوتاه ناگهانی (اتصالی)
چرا فیوز مینیاتوری میپرد؟
پریدن فیوز اتفاق تصادفی نیست؛ همیشه یک دلیل فیزیکی پشتش هست:
۱. مصرف بیش از حد برق
چند وسیله پرمصرف همزمان روشن میشوند (مثلاً کولر گازی، اتو، مایکروویو) و جریان از توان سیمکشی یا فیوز بیشتر میشود.
۲. اتصال کوتاه (اتصالی)
فاز و نول یا فاز و بدنه به هم میخورند. این خطرناکترین حالت است و فیوز باید فوراً عمل کند.
۳. سیمکشی نامناسب یا فرسوده
سیم نازک، سیم آلومینیومی قدیمی، یا اتصالات شل باعث گرمشدن بیش از حد و پریدن فیوز میشود.
۴. انتخاب اشتباه آمپر فیوز
مثلاً برای یک خط پریز که باید فیوز ۱۶ آمپر داشته باشد، فیوز ۱۰ آمپر نصب شده. طبیعی است که زود بپرد.
۵. خرابی وسیله برقی
گاهی مشکل اصلاً از تابلو برق نیست؛ یک وسیله معیوب باعث اضافهجریان میشود.
آیا پریدن فیوز خطرناک است؟
خودِ پریدن فیوز نهتنها خطرناک نیست، بلکه نشانه سالم بودن سیستم حفاظتی است. خطر واقعی زمانی است که:
- فیوز مدام میپرد و نادیده گرفته میشود
- بهجایش فیوز قویتر نصب میکنند بدون اصلاح سیمکشی
- یا بدتر: فیوز را یکسره میکنند
اینجا برق دیگر شوخی ندارد.
چکار کنیم وقتی فیوز میپرد؟
اول چند وسیله را خاموش کن و دوباره فیوز را بالا بده.
اگر باز هم پرید، مشکل جدیتر است: یا سیمکشی، یا خودِ وسیله، یا طراحی تابلو برق.
در ساختمانهای قدیمی یا جاهایی که کولر گازی، پمپ آب، یا تجهیزات پرمصرف اضافه شدهاند، معمولاً بازبینی تابلو برق و فیوزها ضروری است.
فیوز مینیاتوری مثل نگهبان شبکار است؛ وقتی داد میزند، یعنی یک جای کار میلنگد. گوشدادن بهش، از خاموشکردنش خیلی عاقلانهتر است.
