۱) افت ولتاژ شبکه برق
شبکه برق همیشه ایدهآل نیست. در ساعات اوج مصرف (مثلاً عصرهای تابستان)، ولتاژ میتواند از ۲۲۰ ولت پایینتر بیاید. نتیجه؟
- لامپها کمنور
- موتور کولر یا یخچال ضعیف
- وسایل حساس مثل پکیج یا کامپیوتر خطا میدهند
این افت معمولاً خارج از کنترل خانه است.
۲) سیمکشی قدیمی یا غیراستاندارد
سیمهای نازک، فرسوده یا آلومینیومی مثل لولهی باریک آب عمل میکنند؛ وقتی مصرف بالا میرود، «فشار» کم میشود.
نشانهها:
- پریزها داغ میشوند
- بعضی اتاقها برق ضعیفتری دارند
- با روشن شدن یک وسیله، بقیه ضعیف میشوند
۳) اتصالات شل یا اکسیدشده
پیچ شل در جعبه تقسیم، فیوز یا پریز میتواند مثل ترمز دستی عمل کند. برق هست، ولی درست عبور نمیکند.
این مورد خطرناک است چون:
- افت ولتاژ میدهد
- گرما تولید میکند
- میتواند باعث سوختن وسایل یا حتی آتشسوزی شود
۴) مصرف همزمان وسایل پرمصرف
روشن بودن همزمان:
- کولر گازی
- ماشین لباسشویی
- اتو
- مایکروویو
باعث میشود جریان زیادی از سیمها عبور کند و ولتاژ در کل خانه بیفتد، مخصوصاً اگر سیمکشی ضعیف باشد.
۵) فیوز یا کلید مینیاتوری نامناسب
اگر فیوز آمپر پایین یا بیکیفیت باشد:
- زود داغ میکند
- مقاومت داخلی بالا میرود
- برق ضعیف به مدار میرسد
فیوز سالم فقط قطعکننده نیست؛ باید کمتلفات هم باشد.
۶) نداشتن ارت (اتصال زمین)
نبود ارت مستقیم باعث میشود بعضی وسایل درست کار نکنند، مخصوصاً:
- پکیج
- لباسشویی
- یخچالهای جدید
در ظاهر برق هست، اما سیستم «ناپایدار» است.
۷) خرابی ترانس یا کنتور
گاهی مشکل از کنتور یا تجهیزات قبل از خانه است.
نشانهها:
- همه واحدها مشکل مشابه دارند
- افت ولتاژ دائمی است، نه مقطعی
در این حالت باید موضوع توسط برقکار بررسی و در صورت لزوم به اداره برق گزارش شود.
چه کارهایی میتوان انجام داد؟
- اندازهگیری ولتاژ واقعی با مولتیمتر
- بررسی و سفتکردن اتصالات تابلو برق
- ارتقای سیمکشی (مخصوصاً برای کولر و آشپزخانه)
- تفکیک خطوط پرمصرف
- استفاده از استابلایزر یا UPS برای وسایل حساس
- تعویض فیوزها و کلیدهای فرسوده
چه زمانی باید فوراً برقکار خبر کرد؟
- بوی سوختگی یا داغ شدن پریز
- افت شدید برق ناگهانی
- خاموش و روشن شدن وسایل
- برقگرفتگی خفیف از بدنه دستگاهها
در این موارد، صبر کردن یعنی بازی با ریسک.
۵
جمعبندی عقلانی
ضعیف شدن برق خانه معمولاً نشانه است، نه مشکل اصلی. مثل تب که میگوید جایی عفونت هست. با تشخیص درست، هم از خرابی وسایل جلوگیری میشود، هم از خطرات جدیتر.
برق اگر درست طراحی و اجرا شود، بیصدا و بیدردسر کار میکند؛ هر صدایی، هر ضعف نوری، یعنی دارد چیزی را لو میدهد.
